BOLT SLIP MODELLEME/DEĞERLENDİRME

Uzun açıklıklara sahip olan makasların civatalı birleşim noktalarında, delik toleranslarından dolayı beklenmedik sehimlere maruz kalması nedeniyle “bolt slip” değerlendirmesi önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır. Civatanın delik toleransı içerisinde hareket etmesinin elemanın boy değişimine sebep olmasından kaynaklı olarak sistemde beklenmeyen aşırı sehimler oluşabilir. Konuyla ilgili genel bir değerlendirme için NSC_Nov19-tech “Bolt slip in connections” makalesi incelenebilir. Makasda değişik bağlantı konfigürasyonlarına göre sehimlerdeki artış için aşağıdaki tablo verilmiştir.

Aynı makalenin benzer bir şekilde modelinin SAP2000 yazılımında da kurulması mümkündür. Uzunluğu olmayan “two-joints” link elemanlarının, bağlantı noktalarında bölünmüş elemanları birbirlerine bağlamaları ve bu link elemanlarının delik toleranslarından dolayı öngörülen deplasmanlar oluştuktan sonra kuvvet aktarmaya başlamaları ile uygun analitik model oluşturulmuş olur.

Makaledekine benzer sistem oluşturulmuş ve tariflenen elemanların alanları her bir kesite aşağıdaki şekilde atanmıştır, yüklerde yine aynı şekilde üst düğüm noktalarında 150kN ve 75kN olarak etkitilmiş, bu yüklemeye karşılık gelen doğrusal olmayan yükleme durumu da oluşturulmuştur.

Biraz daha detaylı şekilde tariflenirse, bağlantı noktalarındaki düğüm noktaları örneğin üst başlık için çubuk ile aynı lokal eksende bir miktar kopyalanıp, araya two-joints link eleman çizilebilir. Ardından modellemede yardımcı olarak atanan bu ikinci nokta, assign/joint/merge number menüsünden 1 veya istenilen bir numaraya atanabilir, bu sayede bu düğüm noktası diğer düğüm noktaları ile çakıştığı anda kendini koruyacaktır. Sonraki adımda, bu yardımcı düğüm noktası ilk düğüm noktası üzerine doğru taşınır. Son durumda bu düğüm noktası seçildiğinde, seçili elemanlar olarak 2 points ve 1 link eleman aşağıdaki şekilde görünecektir.

Link elemanlar için ise, multi-linear elastic type kullanılabilir. Yapılan modelde 2mm olarak kabul edildiği için, 0-2mm arası çok düşük bir rijitlik, ardından 10mm e kadar da aşağıda hesaplandığı şekliyle 8mm e karşılık gelen rijitlik/kuvvet değeri tanımlanmıştır. Alanı 105/15.2/35 cm² olarak elemanlar için örnek hesap aşağıda gösterilmiştir.

Civatalı ek yerinin yerleşimine göre 2mm bolt-slip olması durumunun, toplam sehime etkisi için aşağıdaki şekilde fakrlı modeller kurgulanmıştır.

Bolt slip in olmadığı ilk durumda, Model-1 de, 174.3mm

Bolt slip konfigürasyonlarının olduğu diğer modellerde ise,

Model-3 te 204.8mm,

Model-2 de 216.1 mm,

Model-5 de 224.1mm,

Model-4 te 178.3mm,

Olarak görülmüştür.

Sonuçlar eleman rijitlikleri, bağlantının konumu ve bağlantı sayılarına göre her modele özgün olacaktır.

Yukarıdaki modeller aşağıdaki splice tip bağlantılar için geçerlidir, delik toleransının yönü ile kuvvet yönlerinin aynı olması durumunda.

Eğer makas ve diyagonal ek yerleri için yukarıdaki sistemde splice bağlantı yerine alın plakalı bağlantı detayı öngörülmüş olsaydı, deplasmanların düğüm noktalarında lokal olarak kalması ve sistemi bu derece etkilemesi beklenmezdi. Bu durum için de yine bir model yapılmak istenirse, bu sefer link elemanın lokal eksenine dikkat ederek örneğin U2 yönü için 1mm e kadar kuvvet almayan ardından civataların kesme rijitlik katsayısı ile plakanın ezilme rijitliklerinin uygun şekilde toplanması ve atanması ile yapılabilir. (Slip critical olmayan bağlantı düşünülüyor.)

Scroll to Top