Donatı Detayları
Betonarmede eleman ve sistem davranışını etkileyen en önemli konu donatı detaylarıdır. Konu hakkında önemli kaynaklar olmasına rağmen sıklıkla karşılaşılan bazı konular hakkında kısa bilgiler verilecektir.
Aşağıdaki adrteste CRSI kütüphanesinde donatı detaylandırılmaları ile ilgili önemli bilgiler bulunabilir.
http://resources.crsi.org/resources-search/
https://drive.google.com/file/d/1zu4dC2g1IPEGFbhoM3nCCZC2BiS_l2pu/view?usp=drive_link
1-Donatı gönyeleri düğüm noktalarında istenilen kapasiteye ulaşılabilmesi için aşağıdak 2. resim gibi olmalıdır. Donatı yerleştirilmesinde yoğunluktan kaçınmak için her ne kadar tam tersi daha uygun gibi görünse de yapılan bazı testlerde %60 mertebelerinde kapasite kaybı gözlemlenmiştir. Aynı detay en üst kat kolonların düşey donatı gönyeleri için veya hiç farkında olunmadan dopal olarak olması gerektiği gibi yapılan herhangi bir kenar kirişin kolona olan bağlantısı için de geçerlidir.
2-Donatıların kenetlenme boylarının sağlanmasında en önemli hususlardan bir tanesi, donatının yükü aktarımı yapmaya başladığı mesnet elemanından itibaren içeriye doğru Ldh mesafesi kadar düz bir şekilde gittikten sonra gönyelenmesi ya da açısal değişikliğe gitmesi gerektiğidir. Aksi durumda düğüm noktası yüksek ihtimalle moment transferi yapamayacaktır. Türk Deprem Yönetmeliği’nde kirişlerin kolonlara olan bağlantılarında, donatının kolon içerisinde düz bir şekilde a>0.4lb kadar girmesi konusu da yine aynı şekilde değerlendirilmelidir. ACI 318 de ldh değerinin olması gerektiğinde daha kısa olması halinde kapasite azaltması ile ilgili madde bulunmakla birlikte deprem yönetmeliğinde böyle bir madde yoktur. Taşıyıcı sistem eleman boyutlandırılmasında bu konuya dikkat edilmelidir.
Aynı konu daha birçok yerde karşımıza çıkmaktadır. Örneğin su depolarında köşe perde birleşim yerinde, aşağıdaki tür bir donatı detaylandırılması yapılmaması gereken çok ciddi bir mühendislik hatasıdır. Donatı Ldh boyunu sağlamadan gönyelenmektedir. Doğru detaylandırma örneklerı CRSI detailing corner dökümanlarında farklı alternatiflerle gösterilmiştir.
Yardımcı bilgi olarak aşağı adreslerden Eurocode ve ACI a göre kenetlenme boyları hesapları yapılabilir.
https://structuralcalc.com/rebar-development-length-calculator-to-aci-318
https://eurocodeapplied.com/design/en1992/anchorage-and-lap-length-table
3-Eleman boyutlandırılması yapılrken kolon boyutlarının bağlanan kirişlerle hem yüz olmasına yerine min 10cm dar ya da geniş olması dış hizadaki donatıların birbirleri ile çakışarak sahada imalatı zorlaştırmasını engeller.
4-Döşeme donatılarının, kiriş donatıları bağlandıktan sonra sahada yerleştirilmesi esnasında, döşeme donatı gönyeleri boylarına bağlı olarak yerleşimde problem çıkarabilir veya yerleşimi mümkün olmayabilir. Detaylandırma esnasında donatı montajına dikkat edilerek gerekirse sadece bir ucu gönyeli yapılarak diğer ucu düz bırakılmalıdır, bu şekilde düz ucundan ilerleyen donatı, kiriş donatılarının arasından geçerek yerleştirilebilir. Aynı konu birbirlerini dik kesen kirişlerde daha sık karşılaşılır, kiriş donatı gönyesinin daha da uzun olduğu düşünülürse, donatının her iki ucunun gönyeli olması problem çıkartacaktır, aynı bölgede kolon etriyelerinin bulunma ihtimali ile birlikte konu biraz daha net anlaşılabilir.
Donatıların yerleşiminin sahada nasıl yapılacağı aynı çelik yapıların detaylandırılmasındaki gibi değerlendirilirse detaylandırma aşamasında birçok problemin önüne geçilebilecektir.
5-Structural Integrity&Redundancy: ACI 318 de konu başlığı bakış açısını zenginleştirme açısından önemlidir. ACI 318 de progressive collapse için analiz yapılması yerine bazı donatı detaylarının uygulanması istenmiştir. Yönetmeliklerimizde de benzer donatı şartları bulunmaktadır.
https://drive.google.com/file/d/12ndG54RC6xXYavwQRtFBckbtGQMS_LFZ/view?usp=drive_link
Genel donatı detayladırmasları için aşağıdaki döküman incelenebilir.
https://drive.google.com/file/d/1zPHDVpI1iPSS6WGmLWidi9VvrSQtFSj8/view?usp=drive_link
Tip Donatı Tarifleri
Revit te donatı modellemesi yapılırken şablon olarak seçilen donatıların tariflendiği standart merak edilebilir, ACI 315-99 ve BS 8666
Donatıların büküm çapları ve tüm detayları ilgili standartta bulunabilir.
Kiriş Donatı Düzenleri
Kiriş donatı düzenleri, ilave donatıların mesnet yüzlerinden minimum ne kadar mesafede konulması gerektiği ve diğer tüm detaylar için ACI 315 den faydalanılabilir.
